Workshop 4, Aernoud van der Knoop en Wieke Hensbroek, Psychotherapie en beeldende therapie bij doorgaand misbruik. Wat werkt?

Psychotherapie en beeldende therapie bij doorgaand misbruik. Wat werkt?

De behandeling van patiënten met een complexe dissociatieve stoornis is langdurend en ingewikkeld en vraagt veel van de patiënten zelf als ook van hun therapeuten; zeker als de patiënt zich in de situatie bevindt waarin het seksuele geweld nog doorgaat in het dagelijks leven. Vaak is er sprake van intense gevoelens van angst aan de kant van de patiënt om stil te staan bij hoe het eigen leven eruit ziet. Het loskomen uit deze situatie is lastig. Vaak hebben patiënten diepgewortelde overtuigingen over de reden waarom het nodig is om in de situatie te blijven, spelen er kinderlijke, magische denkpatronen en (doods-)angsten. Soms hebben patiënten ook zelf dingen moeten doen waardoor zij medeplichtig zijn gemaakt aan geweld naar anderen. Soms speelt er ook angst voor straf van de dader of daders als zij proberen zich los te maken uit een dadernetwerk. En vaak speelt de gehechtheidsrelatie met de dader of daders een rol bij het zich steeds weer opnieuw laten misbruiken.

Sommige therapeuten nemen patiënten van wie zij weten of vermoeden dat er sprake is van doorgaand misbruik niet in behandeling, vanuit het standpunt dat het doen van (psycho)therapie niet mogelijk is zolang er sprake is van doorgaand geweld. Andere therapeuten worstelen met vragen over de te varen koers, ethische dilemma’s, juridische vraagstukken, en het hanteren van de eigen tegenoverdrachtsreacties.

In de workshop wordt door de therapeuten stilgestaan bij de mogelijkheden voor behandeling van patiënten met doorgaand misbruik zoals hierboven beschreven. Er wordt aandacht besteed aan de voetangels en klemmen in het werken met deze patiënten en er wordt specifieke aandacht besteed aan hoe patiënten middels een intensieve combinatie van psychotherapie en beeldende therapie kunnen leren zich los te maken uit een dadernetwerk.

Wieke Hensbroek is geregistreerd vaktherapeut (beeldend) en werkzaam bij het Top Referent Trauma Centrum in Zeist. Ze is afgestudeerd in 1993 en heeft -na jarenlang gewerkt te hebben met patiënten met persoonlijkheidsproblematiek- nu sinds 2007 haar plek gevonden in het werken met patiënten die lijden aan de gevolgen van vroegkinderlijk trauma. Een groot deel van haar caseload bestaat uit mensen met DIS. Een deel van die patiënten zijn zich aan het losmaken van het misbruiknetwerk waar ze van kinds af aan in vast zitten.

Aernoud van der Knoop is geregistreerd Gz-psycholoog en Psychotherapeut en werkzaam bij Altrecht, afdeling Kinderen & Jeugd. Hij heeft jarenlang gewerkt op het TRTC, waar hij patiënten heeft behandeld met DIS, PTSS en comorbide persoonlijkheidsproblematiek, ontstaan ten gevolge van onder meer ernstig (vroegkinderlijk) trauma. Hij heeft jarenlange ervaring met EMDR en met schematherapie en is een van de therapeuten die actueel deelneemt aan het in Nederland lopende onderzoek naar de behandeling van DIS middels schematherapie (Huntjes, Rijkeboer & Arntz).